21.04.2026 - Motie betreffende de versterking van het beleid rond de begeleiding van autismespectrumstoornissen in Watermaal-Bosvoorde

Gelet op :

de gemeentelijke beleidsverklaring;
het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap;
het Verdrag inzake de rechten van het kind;
de artikelen 10 en 11 van de Belgische Grondwet, die het beginsel van gelijkheid en non-discriminatie waarborgen;
artikel 22ter van de Belgische Grondwet, dat bepaalt dat elke persoon met een handicap recht heeft op volledige inclusie in de samenleving, met inbegrip van het recht op redelijke aanpassingen;
de wet van 10 mei 2007 ter bestrijding van bepaalde vormen van discriminatie;
de federale wetgeving inzake de erkenning van handicap en de toekenning van uitkeringen en voordelen aan personen met een handicap;
de Brusselse Codex inzake gelijkheid, non-discriminatie en bevordering van diversiteit;
de bevoegdheden van de GGC op het vlak van gezondheid en diagnose, van de Franse Gemeenschapscommissie (COCOF) inzake handicap en begeleiding, van de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) inzake onderwijs en handicap, en van de Federatie Wallonië-Brussel inzake onderwijs;

Overwegende dat :

autismespectrumstoornissen een vroegtijdige diagnose en aangepaste begeleiding vereisen;
de huidige wachttijden voor een diagnose in Brussel buitensporig lang blijven;
deze wachttijden rechtstreekse gevolgen hebben voor de ontwikkeling van kinderen en het welzijn van gezinnen;
de begeleidingstrajecten momenteel versnipperd zijn over verschillende bestuursniveaus;
de inclusie van personen met autisme in onderwijs, vrije tijd en de openbare ruimte nog onvoldoende ontwikkeld is;
de opleiding van professionals een essentiële hefboom vormt om deze inclusie te verbeteren;
de gemeenten een rol spelen in de uitvoering van inclusieve nabijheidsbeleid;
bepaalde lokale initiatieven de doeltreffendheid van concrete acties aantonen (aangepaste signalisatie, infrastructuuraanpassingen, sensibilisering);
een gecoördineerde aanpak tussen de verschillende bestuursniveaus noodzakelijk is, evenals een adequate financiering, binnen de beschikbare budgettaire middelen, van lokale acties door de andere bestuursniveaus;

De gemeenteraad :

benadrukt de centrale rol van de gemeenten als nabijheidsactoren bij de uitvoering van inclusieve beleidsmaatregelen;
bevestigt opnieuw de noodzaak van een gecoördineerde aanpak tussen de bestuursniveaus, gekoppeld aan concrete acties op lokaal niveau, evenals een adequate financiering, binnen de beschikbare budgettaire middelen, van lokale acties door de andere bestuursniveaus;

Verzoekt het College van Burgemeester en Schepenen :

Toegankelijkheid en openbare ruimte

de “handistreaming”-engagementen van de gemeente te bevestigen bij de aanleg van openbare ruimten en/of de renovatie van openbare gebouwen, en zich in het bijzonder te engageren voor een “autism friendly”-aanpak;
de inrichting en valorisatie van rustige ruimtes in gemeentelijke infrastructuren (scholen, bibliotheken) te ontwikkelen, zoals snoezelruimtes (multisensorische stimulatie in een veilige omgeving);

Opleiding

opleidingen te organiseren, in partnerschap met gespecialiseerde operatoren (bv. SUSA), voor:
- het gemeentepersoneel;
- de actoren van het gemeentelijk onderwijs en de kinderopvang (met name voor vroegtijdige detectie);
- lokale actoren uit sport, sociale cohesie, cultuur en jeugd;

Inclusie

in het pedagogisch programma van de gemeentelijke scholen de mogelijkheid op te nemen om, op vrijwillige basis en voor zover mogelijk, een leerling met een autismespectrumstoornis inclusief op te vangen, zodat deze eventueel kan genieten van gepersonaliseerde begeleiding via territoriale ondersteuningspolen;
binnen de beschikbare budgettaire middelen de steun aan inclusieve sportclubs voort te zetten en de toegankelijkheid van gemeentelijke sportinfrastructuren voor personen met een handicap te bevorderen;
culturele activiteiten te organiseren voor kinderen met autisme en de toegankelijkheid van lokale culturele infrastructuren te verbeteren;
de steun te versterken aan verenigingen die actief zijn op het gemeentelijk grondgebied voor gezinnen die geconfronteerd worden met handicap, aan verenigingen rond handicap en meer algemeen aan mantelzorgorganisaties;
binnen de beschikbare budgettaire middelen lokale verenigingen die actief zijn rond autisme en dagcentra voor personen met autisme te ondersteunen;

Verzoekt de Regering van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, de GGC, de COCOF, de VGC en de Federatie Wallonië-Brussel :

Diagnose en gezondheid (GGC)

de diagnostische capaciteit te versterken om de wachttijden aanzienlijk te verkorten;
de ontwikkeling van multidisciplinaire teams te ondersteunen;

Handicap en begeleiding (COCOF & VGC)

het aanbod van begeleidingsdiensten voor personen met een handicap, in het bijzonder personen met autisme en hun gezinnen, te verhogen binnen de beschikbare budgettaire middelen;
ondersteuningsmaatregelen voor gezinnen te versterken binnen de beschikbare middelen;
de middelen voor gespecialiseerd schoolvervoer structureel te versterken om reistijden te verkorten, de frequentie van ritten te verhogen, een omkadering te garanderen die specifiek is opgeleid voor de noden van leerlingen met autisme of een handicap, en de opleiding van busbegeleiders te versterken binnen de beschikbare budgettaire middelen;

Onderwijs (Federatie Wallonië-Brussel)

de opleiding van leerkrachten inzake autismespectrumstoornissen structureel te versterken, ook in het regulier onderwijs;
inclusieve maatregelen in scholen te bevorderen;

Inclusie en coördinatie (Gewest)

een gecoördineerde gewestelijke strategie inzake autisme te ontwikkelen;
partnerschappen te ontwikkelen tussen het verenigingsleven en het toekomstige Huis van Autisme, zodat dit zijn opdrachten kan voortzetten zoals voorzien in de haalbaarheidsstudie uitgevoerd door het onderzoekscentrum Acte-ULB;

Sport, jeugd en vrije tijdde

ontwikkeling van inclusieve activiteiten (sportief en buitenschools) te ondersteunen;
de opleiding van begeleiders te financieren;
de toegang tot sport te vergemakkelijken door financiële en organisatorische drempels weg te werken;

Beslist :

het College van Burgemeester en Schepenen te belasten met de uitvoering van de maatregelen die onder zijn bevoegdheid vallen zoals voorzien in deze motie;
deze motie over te maken aan de Regering van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, de COCOF, de VGC, de GGC, de Federatie Wallonië-Brussel, de leden van het Brussels Parlement, alsook aan de gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, teneinde een antwoord te garanderen dat beantwoordt aan de vastgestelde noden op het terrein.

Bijlage/ontwikkelingen :

Context

2 april is de internationale dag voor bewustmaking rond autisme. Autismespectrumstoornissen (ASS) vormen een neuro-ontwikkelingsstoornis die een vroegtijdige, continue en aangepaste begeleiding vereist. In België en in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wordt ongeveer 1 op 66 geboorten getroffen door een autismespectrumstoornis, wat dit tot een belangrijke uitdaging voor de volksgezondheid maakt.

Ondanks deze significante prevalentie blijven er belangrijke ongelijkheden bestaan in de toegang tot diagnose, zorg en preventiemaatregelen. Veel personen met een autismespectrumstoornis en hun families ondervinden nog steeds moeilijkheden om toegang te krijgen tot aangepaste, toegankelijke en gecoördineerde begeleiding. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zijn de diagnosecentra momenteel sterk verzadigd, met wachttijden die kunnen oplopen tot 12 tot 24 maanden, wat de toegang tot aangepaste begeleiding aanzienlijk vertraagt. Deze ongelijkheden in toegang tot zorg, diagnose en begeleiding vormen een aantasting van de fundamentele rechten van personen met een autismespectrumstoornis. Ze beperken hun ontwikkelingsmogelijkheden, hun sociale inclusie en hun volwaardige deelname aan het maatschappelijk leven.

Gelet op deze vaststellingen hebben de overheden de verantwoordelijkheid om beleid te voeren inzake preventie en verbetering van de begeleiding van personen met een autismespectrumstoornis en hun families.

Uitdagingen voor Watermaal-Bosvoorde

De gemeenten vormen het bestuursniveau dat het dichtst bij de burgers staat en spelen in die zin een rol in de begeleiding van personen met een autismespectrumstoornis, hun integratie in het maatschappelijk leven en de ondersteuning van hun families. In uitvoering van haar algemene beleidsverklaring heeft het college van Watermaal-Bosvoorde bovendien officieel de bevoegdheid “handicap” geïntegreerd binnen het schepenambt van het “sociaal leven”, met als doel “handicap op een transversale manier te integreren in het gemeentelijk beleid”.

Via hun bevoegdheden inzake toegang tot activiteiten (gemeentelijk onderwijs, sportactiviteiten, buitenschoolse activiteiten, culturele activiteiten, verenigingsleven), de inrichting van gemeentelijke infrastructuren en de opleiding van gemeentepersoneel beschikken gemeenten over hefbomen om een meer inclusieve samenleving te bevorderen. Deze lokale initiatieven moeten echter ingebed worden in een gecoördineerde aanpak met de andere bestuursniveaus. De begeleiding van personen met een autismespectrumstoornis behoort immers tot een gedeelde verantwoordelijkheid van de verschillende overheden. Een versterkte coördinatie is daarom noodzakelijk om coherente, toegankelijke en aangepaste trajecten te garanderen voor de betrokken personen en hun families. Deze motie heeft dan ook tot doel zowel het lokale optreden te versterken als de coördinatie met de andere bestuursniveaus te verbeteren.

Informatie over de territoriale ondersteuningspolen

De territoriale ondersteuningspolen zijn structuren die verbonden zijn aan een school voor buitengewoon onderwijs (“ankerschool”), onder de verantwoordelijkheid van haar inrichtende macht, en die kunnen samenwerken met één of meerdere partnerscholen (buitengewoon onderwijs) en optreden in scholen voor gewoon onderwijs (“samenwerkende scholen”). Elke pool beschikt over een coördinator en een multidisciplinair team dat onder het gezag staat van de directeur van de ankerschool.

De opdracht van de territoriale ondersteuningspolen bestaat erin scholen voor gewoon onderwijs te ondersteunen bij de uitvoering van redelijke aanpassingen en, afhankelijk van de situatie, bij volledige permanente integratie.

Alle scholen voor gewoon onderwijs zijn verplicht samen te werken met een territoriale ondersteuningspool; deze samenwerking wordt vastgelegd via een samenwerkingsovereenkomst en/of door de bepaling van een werkingsgebied.

De Raad keurt het voorstel van beraadslaging goed.
26 stemmers : 26 positieve stemmen.

De polen werken complementair met de CLB-centra en vervangen niet de opdrachten van de onderwijsteams.